Қазақстан Республикасының Конституциялық соты жаңа Конституцияның бірқатар нормаларына ресми түсіндірме беріп, 1995 жылғы Конституция кезеңінде мемлекеттік лауазымдарды атқарған азаматтардың жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін қайта сайлануы немесе тағайындалуы мүмкін екенін мәлімдеді.
Сот Президенттің Конституцияның 43-бабының 1-тармағына, 72-бабының 2 және 3-тармақтарына, 83-бабының 1-тармағына және 84-бабының 3-тармағына қатысты ресми түсіндірме беру туралы өтінішін қарады.
Конституциялық соттың түсіндіруінше, жаңа Конституцияда көзделген шектеулер тек осы Конституция күшіне енгеннен кейін жүзеге асырылатын сайлау немесе тағайындау рәсімдеріне қатысты қолданылады. Ал 1995 жылғы Конституцияның қолданылу кезеңінде аталған лауазымдарды атқару фактілері жаңа конституциялық шектеулерді есептеу кезінде ескерілмейді.
Соттың қорытындысына сәйкес, 1995 жылғы Конституцияға сәйкес қызмет атқарған тұлғалар жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін тиісті лауазымдарға қайта сайлана немесе тағайындала алады. Бұл ретте жаңа Конституция бойынша олардың алғашқы сайлануы немесе тағайындалуы «бірінші сайлану немесе тағайындалу» ретінде қарастырылады.
Осы түсіндірме негізінде бұқаралық ақпарат құралдары Қасым-Жомарт Тоқаевтың алдағы президенттік сайлауға қатысуына конституциялық тұрғыдан кедергі жоқ екенін хабарлады. Конституциялық соттың шешімі тек Президент лауазымына ғана емес, жаңа Конституцияда көрсетілген өзге де жоғары мемлекеттік қызметтерге қатысты құқықтық ұстанымды айқындайды.
Еске сала кетейік, 2026 жылғы 1 шілдеде республикалық референдум нәтижесінде қабылданған жаңа Конституция ресми түрде күшіне енді.
Дереккөз: Tengrinews.kz – «Токаев вправе баллотироваться на выборах – Конституционный суд»:
https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-vprave-ballotirovatsya-vyiborah-konstitutsionnyiy-603373/
