Білім мен ғылымның негізі – оқу мәдениетінде. Заманауи білім беру жүйесінде soft skills ұғымы басты трендтердің біріне айналып отыр. Бұл — тұлғаның жеке дамуына, кәсіби бейімделуіне ықпал ететін әмбебап қабілеттер жиынтығы. Солардың ішінде reading culture, яғни кітап оқу дағдысы – оқушының сыни ойлау (critical thinking), шығармашылық қабілет (creative skills) және эмоционалдық интеллектісін (emotional intelligence) дамытуда аса маңызды рөл атқарады.
Осы орайда №52 мектеп-лицейі кітапханасында өткен «Кітаптар айналымы» атты акция – оқушылардың білім кеңістігін кеңейтуге бағытталған маңызды білім беру технологияларының бірі ретінде ұйымдастырылды. Іс-шара «Балалар кітапханасы» жобасы аясында жүзеге асып, 4 «Б» және 4 «В» сынып оқушылары үшін Coworking орталығында alternative reading session – баламалы оқу сәті өткізілді.
Мақсат – оқушылардың оқу сауаттылығын арттыру, оларды lifelong learning ұстанымына бейімдеу және кітапты тек ақпарат көзі емес, жеке даму құралы ретінде қабылдауына ықпал ету. Мұндай форматтағы жұмыстар қазіргі білім беру парадигмасындағы student-centered approach – оқушыға бағдарланған әдіс негізінде жүзеге асады.
Шара барысында балалар өзара кітап алмасып, оқыған шығармалары бойынша peer-to-peer форматында пікір алмасты. Бұл – оқушылар арасында collaborative learning, яғни бірігіп оқу мен өзара үйрету мәдениетін қалыптастырудың тиімді әдісі. Сонымен қатар, оқу кеңістігінің заманауи форматта ұйымдастырылуы – learning environment design қағидаларына сай келеді. Ашық, еркін, ынталандырушы орта оқушылардың оқу мотивациясын арттырып, learning engagement деңгейін көтереді.
Педагогикалық тұрғыдан алғанда, бұл – оқушыларды метатану қабілетіне (metacognitive skills) жетелеу қадамы. Олар оқыған мәтінді түсініп қана қоймай, оның мазмұнын өмірлік тәжірибемен байланыстыра алады. Бұл — functional literacy, яғни функционалдық сауаттылықты дамытуға бағытталған әдіс.
Сонымен қатар, бұл акция – inclusive education қағидаларын ескере отырып ұйымдастырылды. Барлық балаға тең мүмкіндік беру, оқу форматына икемдеу – қазіргі білім беру жүйесінің басты басымдықтарының бірі. Осы тұста кітап оқу тек оқу техникасын жетілдіру емес, сонымен қатар тұлғалық қалыптасудың, құндылықтық бағдардың, мәдени және ғылыми көзқарастың дамуына ықпал ететін құралға айналуда.
Зерттеулер көрсеткендей, баланың кітапқа ерте жастан қызығуы – оның когнитивті дамуының негізі. Кітап оқу арқылы бала абстрактілі ойлауға үйренеді, problem solving дағдыларын меңгереді, бұл – келешекте ғылыми ізденістерге бейімділікке жол ашады.
Жалпы, білім беру кеңістігіндегі мұндай жобалар – non-formal education элементтерін біріктіре отырып, білім мен ғылымның өзара байланысын күшейтеді. Себебі қазіргі әлемде оқушы тек ақпарат алушы емес, оны өңдеуші, түсіндіруші және қолданушы болуға тиіс.
«Кітаптар айналымы» сынды іс-шаралар – тек кітапқа қызығушылықты емес, сонымен қатар 21-ғасыр дағдыларын (21st century skills) қалыптастырудың тиімді тетігі. Бұл – оқушыны болашақтағы ғылым мен білім кеңістігіне бейімдеудің нақты бір жолы.
