Шымкент қаласындағы №52 мектеп-лицейінің педагог-психологтары «ӨРКЕН» Балалардың әл-ауқатын арттыру ұлттық ғылыми-практикалық институтымен бірлесіп, ата-аналар қауымына арналған «Отбасының буллингке қарсы күрестегі рөлі» тақырыбында психологиялық тренинг өткізді. Іс-шараның басты мақсаты — ата-аналардың буллинг (қорлау, мазақтау, қысым көрсету) жағдайларының алдын алудағы жауапкершілігін арттыру, отбасылық қарым-қатынас мәдениетін күшейту және психоэмоционалдық қолдау механизмдерін түсіндіру.
Буллинг — баланың психикасы мен тұлғалық дамуына теріс әсер ететін әлеуметтік-психологиялық феномен. Әлемдік тәжірибеде бұл құбылыстың ұзақмерзімді салдарлары ретінде — мектеп фобиясы, депрессия, өзін-өзі бағалаудың төмендеуі, тіпті посттравматикалық күйзеліс синдромы (PTSD) да аталады. Сондықтан бұл мәселені институционалдық деңгейде, яғни мектеп пен ата-ана арасындағы бірлескен әріптестік негізінде шешу — уақыт талабы.
Тренинг барысында келесі өзекті мәселелер талқыланды:
- Отбасының буллингті алдын алудағы рөлі, ата-аналардың назар аударуы тиіс мінез-құлық сигналдары;
- Баланы тыңдай білу мен ашық диалог орнатудың маңызы;
- Үй жағдайында сенімді, эмоционалды қауіпсіз орта қалыптастырудың жолдары;
- Баланың күнделікті көңіл күйін, достық ортасын, мектептегі қарым-қатынасын бақылау дағдылары;
- Баланы құрмет, өзара түсіністік және төзімділікке тәрбиелеу;
- Буллинг жағдайында баланы кінәламай, қолдау көрсету, қажет болған жағдайда маман көмегіне жүгіну (мектеп психологы, медиатор, әлеуметтік педагог);
- Халықаралық ұйымдар тарапынан ұсынылатын көмек сұрау сигналдарымен және интервенциялық модельдермен таныстыру.
Тренинг барысында ата-аналармен «Қағаз адам» атты арт-терапиялық техника жүргізіліп, буллингтің адам психикасына әсерін бейнелі түрде сезінуге мүмкіндік берілді. Сонымен қатар, тақырып аясында бейнематериалдар көрсетіліп, практикалық кейстер талданды.
Тренинг соңында қатысушыларға келесідей ескертпелер ұсынылды:
- Бала әрқашан жағдайды бірден айтып бере алмайды — үнсіздік көбіне қауіптің белгісі болуы мүмкін;
- Баланың сөзіне күмән келтіру емес, алдымен эмпатиялық тыңдау — ең маңызды қадам;
- Отбасының қолдауы — буллингке қарсы тұрудағы ең сенімді және ұзақмерзімді қорған;
- Буллинг — тек мектептің емес, ата-ана мен қоғамның ортақ жауапкершілігі.
Бұл бастама Шымкент мегаполисінде балалардың психологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолында атқарылып жатқан кешенді жұмыстардың бірі ретінде қарастырылады. Заманауи білім беру ортасында social-emotional learning (әлеуметтік-эмоционалдық оқыту) қағидаттарын, trauma-informed approach (травмаға негізделген тәсіл) ұстанымдарын енгізу — мектеп экожүйесін жаңғыртудың маңызды қадамдарының бірі.
